De geschiedenis van de hardloopschoen en waar het allemaal fout ging

Als er één onderwerp is wat mij mateloos boeit dan zijn het wel voeten en schoenen. Via onze voeten staan we continu in contact met de aarde. De voet bestaat uit: 26 botten, 33 gewrichten en meer dan twintig spieren. We kunnen de voet als het moet heel stijf maken, we kunnen de voet gebruiken als een veer waarmee we energie kunnen hergebruiken en we kunnen fijn motorische handelingen met de voet verrichten.

“The human foot is a masterpiece of engineering and a work of art” - Leonardo da Vinci

Waarom dragen we schoenen?

Ongeveer 40.000 jaar geleden werden de eerste schoenen gebruikt. De schoen was bedoeld om onze voeten te beschermen tegen de elementen en kleine obstakels zoals scherpe steentjes. Deze schoenen bestonden uit huiden die om de voet gewikkeld werden en uit sandalen gemaakt van organisch materiaal. De ontwikkeling van de schoen ontstond uit bescherming van de voet, maar heeft inmiddels meerdere functies zoals: mode, lifestyle en het corrigeren van de voet. De meeste moderne schoenen zijn stijf en redelijk zwaar en gek genoeg hebben ze een vorm die vaak niet lijkt op de vorm van onze voeten.

Hakken

Hakken werden in eerste instantie gedragen door mannen, het idee was dat de hak er voor zorgt dat de voet in de stijgbeugel van het paard blijft zitten. Ook gaf het je aanzien als je hoger stond dan de mensen om je heen, hoe hoger de hakken hoe hoger je status. Arbeiders konden natuurlijk niet op hakken lopen want daarmee konden ze niet werken op het land.

Misvormde voeten

Als we terugkijken in de geschiedenis zien we ook dat er veel schoenen zijn gebruikt die de voeten ernstig misvormen zoals de Chinese Lotusschoen. Schoenen van 6 á 7 cm lang die de voet beperken in groei. Dit is gruwelijk, maar helaas gebeurt dit in onze maatschappij nog steeds in mindere mate. Kijk maar eens om je heen, veel mensen hebben misvormde voeten. Dit is bijna altijd het resultaat van het dragen van (verkeerde) schoenen. Hierdoor worden voeten stijf, de vorm veranderd en we verliezen het contact met de grond.

Blog gaat verder onder de afbeelding.

Coördinatie, balans en stabiliteit

De voet zit vol met sensoren en dat is logisch als je kijkt naar de evolutie. Deze sensoren hebben een functie, toen we nog geen schoenen droegen was het belangrijk om te kunnen voelen of de ondergrond koud, heet, scherp of zacht was. Deze informatie word doorgegeven aan het brein, op basis van deze informatie wordt de beweging gefinetuned. Onderzoek laat zien dat wanneer we de signalen afremmen door het dragen van een schoen met een dikke zool, dit ten koste gaat van onze coördinatie en stabiliteit. Dit is ook precies de reden dat vechtsporters geen schoenen dragen, ze willen zo goed mogelijk kunnen aarden met grond om hun balans te bewaren.

Hardlopen

Hardlopen was twee miljoen jaar geleden van levensbelang, deze vaardigheid hadden we nodig om te kunnen jagen. Hiervoor hadden wij een techniek die “persistence hunting” wordt genoemd. De jager blijft het dier achtervolgen, totdat het oververhit raakt. Dieren kunnen zichzelf (in tegenstelling tot ons mensen) niet koelen tijdens hardlopen. Dus wanneer je het dier maar lang genoeg blijft opjagen raakt het oververhit en zal het instorten.

Spitse schoenen en verhoogde hakken zijn al eeuwenlang populair, maar 50 jaar geleden ontstond er een nieuw type schoen die de markt veroverde. In de jaren 70 werd hardlopen plotseling mateloos populair. Bill Bowerman, een Amerikaans trainer en coach ontwierp schoenen om atleten beter te laten presteren, dit deed hij al ver voordat Nike bestond. Hij schreef een boek genaamd “Jogging”, dit boek vormde een belangrijke bijdrage voor de populariteit van het hardlopen. Hij kreeg veel vragen van mensen die wilden leren hoe ze konden gaan hardlopen. De mensen die nog nooit eerder hardgelopen hadden kregen achillespees en kuitklachten. In overleg met een aantal artsen stelde Bowerman voor om een hiel-verhoging van een halve inch (1.27 cm) toe te passen. De reden dat deze mensen klachten kregen was het dragen van schoenen in het dagelijks leven met een verhoogde hak. Hierdoor waren de kuitspieren verkort, met behulp van zijn schoenen was het lopen aangenamer.

De vraag kwam niet zo zeer bij de bestaande atleten van die tijd vandaan, maar bij de mensen die wilden beginnen met hardlopen. Vervolgens werden er steeds extra aanpassingen aan de schoen gedaan zoals een versteviging aan de binnenkant van de schoen die de voetboog ondersteun en extra dikke zolen voor meer demping om het lichaam te beschermen. Het dragen van schoenen met dikke zolen (veel demping) kun je vergelijken met het zitten op een relaxte bank. Elk spiertje wordt zacht en relaxt. Dit gaat ten koste van de functie van de voet.

Oorzaak van zwakke voeten

Omdat onze voeten gewend zijn aan schoenen die ons ondersteunen zijn onze voeten lui geworden en zelf niet meer in staat om een gezonde houding in de voet te handhaven. Carbonplaten, veren, luchtkussens, piepschuim blokken en dergelijke doen de voet en de rest van het lichaam meer kwaad dan goed. Het lichaam is een zeer intelligent systeem dat volledig uit balans getrokken wordt door deze ‘moderne’ schoenen. Onze voeten zitten opgesloten, daardoor vind er nauwelijks beweging plaats in de 33 gewrichten. Wanneer we ze niet gebruiken neemt de kracht, lenigheid en coördinatie af.

Hoe heeft het zover kunnen komen?

Het dragen van schoeisel is iets wat in onze cultuur als normaal gezien wordt. Er wordt zelfs vreemd opgekeken wanneer je je zonder schoenen buitenshuis vertoont. Helaas zijn voor de meeste mensen en merken mode en lifestyle belangrijker dan prestaties en gezondheid. Een fabrikant denkt: Ziet het er goed uit? Gaat het goed verkopen?

Ik vraag mij wel af of mensen beseffen wat de gevolgen op korte en lange termijn zijn van het dragen van slechte schoenen. De ontwikkeling van de schoen heeft ons niet verder gebracht. Je koopt een product wat problemen oplost die in eerste instantie door de schoen zelf veroorzaakt zijn.

Blog gaat verder onder de afbeelding.

Is er nog hoop?

Gelukkig wel! Een van de mooiste eigenschappen van ons lichaam is dat het heel goed trainbaar is. Wanneer je regelmatig squats doet, worden je been en bilspieren sterker, door corestability oefeningen worden je buikspieren sterker. Volgens ditzelfde principe kun je je voetspieren ook trainen.

Voor het beste resultaat moet je eigenlijk zo vroeg mogelijk beginnen. Kinderen moeten zo veel mogelijk op blote voeten lopen, dit is de periode waarin hun brein en zenuwstelsel ontwikkelt. Schoenen voor kinderen moeten de voet(jes) ruimte geven om te kunnen bewegen. Ze moeten helemaal plat zijn en liefst zo slap mogelijk.

Ook voor oudere mensen is het in veel gevallen aan te raden om zonder schoenen te lopen, sta je dichter bij de grond dan verbeterd je balans en coordinatie, hiermee neemt je valrisico af.

Moet ik dan heel veel oefeningen doen?

Nee dat moet niet, maar het helpt natuurlijk wel! Ook als je geen fan bent van saaie oefeningen is er nog hoop. Koop een paar minimalistische schoenen! Dit zijn schoenen die je voet natuurlijk laten bewegen. Op deze manier train je je schoenen bij iedere stap die je zet.

Ga voor minimalistische schoenen!

Ik snap dat je niet altijd op blote voeten wilt lopen, zeker niet met onze koude winters. Kies dan voor minimalistische schoenen, dit zijn schoenen die in dienst staan van de voet en deze natuurlijk laten bewegen, niet zoals veel andere schoenen de voet proberen bij te sturen en hiermee het beweegpatroon van de voet en daarmee de rest van het lichaam verstoren.

Spieren in de voet worden sterker wanneer je op minimalistische schoenen loopt. Gewrichten worden leniger en communicatie tussen je voet en je brein zal veel beter worden. Hierdoor ga je beter bewegen en voel je je ook beter. Een van mijn favorieten is de Merrell Vapor Glove. Minimalistische schoenen koop je bijvoorbeeld hier.

Heb je problemen met je voeten of elders in je lichaam en vermoed je dat er een relatie bestaat met de houding of functie van de voet? Maak dan een afspraak bij ons op de praktijk. Onze therapeuten analyseren de stand en de functie van de voet en maken samen met jou een plan om de klachten te verhelpen.

Auteur:
Frans
Fysiotherapeut, hardlooptrainer, minimalistisch hardloper

Bronnen:
• The Foot Collective
• Born to Run - Christopher Mcdougall
• voethoudingenbeweging.nl

Blog tip - 5 tips voor het goed instellen van je werkplek

Om gelijk maar met de deur in huis te vallen. Langdurig zitten is erg slecht! Zitten wordt inmiddels gezien als ‘het nieuwe roken’. In onderstaande blog geven we je 5 tips die te maken hebben met het instellen van je werkplek, hoe je de negatieve gevolgen van een lange werkdag kunt verminderen en hoe je het begin van vervelende blessures kunt herkennen en voorkomen. Lees de 5 tips